Água, malte, lúpulo e levedura: história da cerveja e onde beber em São Paulo
- Katherina Cordás

- Sep 26, 2018
- 5 min read
Updated: Oct 2, 2018
tempo de leitura: 5 minutos.
Depois de uma monótona fase mundial de preferência por cervejas estilo American Lager (a mais produzida e consumida no mundo: Brahma, Skol, Heineken, Budweiser...) as cervejas artesanais ganharam bastante destaque. Sorte a nossa! Além de mais saborosas, interessantes e complexas, suas receitas e processos resgatam histórias e cultura, dando abertura para a criatividade, o que possibilita novas leituras, interpretações e estilos desta bebida milenar.

No Brasil, até pouco tempo, tínhamos poucas cervejas importadas e raríssimas produções artesanais. Graças a Deus, este cenário hoje mudou completamente. Estamos aprendendo a apreciar a complexidade de uma boa cerveja, a gostar de diferentes estilos, de identificar aromas condimentados, cítricos e refrescantes de lúpulo ou sabores como pão, caramelo e café provenientes do malte.
As famílias de cervejas se diferenciam pelo tipo de fermentação:

Cervejas Ale
São de alta fermentação e possuem sabores e aromas complexos, além de corpo normalmente médio para alto e gostos que variam do doce ao amargo, assim como de cores claras a escuras. Dentro da família Ale estão os estilos Weizenbier (cervejas de trigo), Pale Ale, IPA, Porter, Stout, Dubbel, Trippel, entre outras. Alguns exemplares destes estilos são: Brooklyn IPA, Leffe, Chimay, Duvel, Delirium Tremens, La Chouffe, Wals Petroleum, Hoegaarden, Fuller’s London Pride, Paulaner Hefe-Weissbier...

Cervejas Lager
As mais consumidas no Brasil, são cervejas de baixa fermentação, e ganham seus sabores principalmente através das matérias primas utilizadas. Normalmente são mais carbonatadas e filtradas, mas nem sempre. Podem ser de claras a escuras. Seus estilos são as Pilsen, American Lager, Dunkel, Helles, Bock e por ai vai. Exemplares como Stella Artois (e outras americans lager já citadas acima), Brooklyn lager, Paulaner Dunkel, Bamberg Schwarzbier, Eisenbahn Rauchbier Bock, Eisenbahn Dunkel, Weihenstephaner Helles...

Cervejas de Fermentação Espontânea
A fermentação desta cerveja se dá de forma espontânea, com leveduras selvagens existentes no ar. Tradicionalmente são produzidas em barris de madeira e o melhor local para fabricá-las é no Vale do Senne, na Bélgica, devido às bactérias do ar local. Tem aromas caprílicos (sim, de cabra) e de couro em primeiro plano, além de frutados ou leves de baunilha. Alguns estilos são Lambic, Kriek, Framboise, em exemplares como Cantillon Grand Cru Bruocsella, Boon Oude Geuze, Lindemans Pecheresse e Framboise, Timmermans Pêche...

Cervejas Híbridas
São feitas com duas etapas de fermentação. A primeira num processo de Ale, com alta fermentação e a segunda de forma lenta, em até dois anos maturando em barris de madeira. Este tipo de cerveja tem notas de madeira, terra, baunilha, cacau... Seus estilos são Ales belgas marrons e vermelhas, como Duchesse de Bourgogne, Liefmans Oud Bruin, Goose Island Sofie, La Divine St. Landelin, Saison Dupont, Berliner Style Weisse, Odell Friek...
A Cerveja foi inventada quase que por acidente há aproximadamente 9.000 anos na Mesopotâmia. Os sumérios se alimentavam com grãos variados e um certo dia, acabaram deixando um punhado deles imersos em água. Esta mistura acabou fermentando espontaneamente e assim, nasceu a cerveja.

Popular entre os povos da antiguidade, se tornou uma tradição social, cultural e religiosa. O conjunto de leis da Babilônia (escrito em 1772 a.C. por Hamurabi Imperador babilônio) é a primeira regulamentação da cerveja, implementando regras de fabricação, comercialização e de consumo, inclusive com a quantidade diária permitida para cada casta da sociedade, além de castigos para quem não as cumprisse. Os romanos, embora preferissem vinho, introduziram a bebida por todo seu império, criando assim o nome cerveja – em homenagem a deusa da agricultura Ceres.

As primeiras cervejas eram muito diferentes das que conhecemos hoje em dia. A maioria delas eram feitas de trigo, que era o cereal mais usado na alimentação, e fermentadas naturalmente. Usavam também uvas e tâmaras no mosto (água rica em açúcares fermentáveis extraídos de cereais para fabricação de alcoólicos) que aceleravam o processo de fermentação, além de saborizarem a bebida com alecrim, anis, canela, zimbro, mel, avelãs, gengibre entre muitos outros “temperos”.

Mas a cerveja só ficou famosa na Idade Média, quando passou a ser produzida dentro dos mosteiros e abadias, primeiro para os monges (que precisavam aguentar o longo jejum religioso) e depois como uma forma dos mesmos obterem uma renda complementar, vendendo a bebida a seus hóspedes viajantes que usavam estes locais para descansar.
Os monges passaram a usar lúpulo na cerveja, o que garantiu uma vida útil muito maior (por suas propriedades bacteriostáticas que impedem a multiplicação das bactérias na bebida), além de proporcionar novos aromas e sabores, como o amargo tão característico de muitas cervejas. A bebida era produzida com fermentação em temperatura ambiente – o que deu origem a família Ale, de alta fermentação.


Em 1516, foi criada a lei da pureza alemã, a Reinheitsgebot, pelo duque Guilherme IV da Baviera, numa tentativa de controlar os preparos, as taxas e impostos dos insumos, determinando que a cerveja só poderia ser fabricada com 4 ingredientes: malte, cevada, lúpulo e água (a levedura não era conhecida na época). Apenas na corte era permitido usar o trigo no processo – nada bobo este duque...
Com a modernização e a revolução industrial se popularizou a famosa família Lager, que antes era produzida somente no inverno (por ser de baixa fermentação) e com o surgimento de tecnologias como a máquina a vapor, o termômetro e a refrigeração artificial, ganhou novas possibilidades e muitos apreciadores.

Muitas cervejarias surgiram pelo Brasil nos últimos tempos. Oitenta por cento delas estão nas regiões Sul e Sudeste do país e o número de cervejas e chopes existentes registrados chegou a 8.903 em 2017 e o de cervejarias cresceu 91% em 3 anos!
Em São Paulo, para degustar diferentes famílias e estilos de cervejas não deixe de ir:
Empório Alto dos Pinheiros

Campeão do prêmio Veja comer e beber 2018/2019, na categoria “O Melhor Chopp”, o Empório Alto dos Pinheiros possui 43 torneiras ao longo do balcão, além de mais de 500 rótulos pela casa. Aberto há 10 anos em Pinheiros, os sócios estimam terem servido 700.000 litros de cerveja no local, para seus 600.000 visitantes. Perfeito para comprar boas cervejas para dar de presente - eles só não tem embalagem.
Ambar

2º lugar no prêmio Veja comer e beber 2018/2019, na categoria “O Melhor Chopp”, o Ambar é um dos meus favoritos. Também em Pinheiros, como a maioria das cervejarias na capital, tem 15 torneiras sempre com novos estilos de chopes, além de diversos rótulos diferentes. A casa é aconchegante, com janelas amplas e comidinhas gostosas.
Dogma

3º lugar no prêmio Veja comer e beber 2018/2019, também como “O Melhor Chopp”, a microcervejaria na Vila Buarque tem 18 tipos de chopes e formato tasting room, com degustações de variedades de cervejas, a maioria produzidas ali.
Cervejaria Tarantino

Aberta agora, Setembro de 2018, em um galpão industrial no bairro do Limão, tem 10 torneiras com serviço self-service - você coloca quanto quiser no copo e desconta do seu cartão automaticamente. A fabrica fica separada da cervejaria por uma parede de vidro, deixando o ambiente bem descolado, com grafites, mesas de pingue-pongue e fliperama. Para comer food truck e barracas como Vinil Burger que eu adoro!
Cateto

Amo o cateto, sempre vou no de Pinheiros beber uma boa cerveja e comer tábuas de queijos e embutidos. Originalmente da Mooca, o forte de lá é a carta de cervejas e chopes artesanais. Atualmente o restaurante serve pratos feitos com produtos paulistas - após alguns problemas de logística para trazer alimentos de outros estados, resolveram abraçar a causa e incentivar o consumo local. Queijos de cabra da Capril do Bosque de Joanópolis, de búfala, da Fazenda Santa Helena de Jacupiranga e deliciosos embutidos da Salumeria Mayer.

FrangÓ
Não poderia faltar um dos lugares mais tradicionais para beber uma boa cerveja em São Paulo. O Frangó, na Freguesia do Ó, tem uma extensa carta da bebida, com exemplares nacionais e importados. A cerveja da casa, uma American Pale Ale, é fabricada pela Colorado e foi criada como comemoração dos 25 anos do Bar, em 2012. A coxinha é o petisco mais famoso da casa e dispensa comentários. Crocante por fora, cremosa por dentro! Mmmm...



















































https://sc88.info/ mình lướt thử vì thấy bạn bè nhắc, chủ yếu tò mò giao diện với cách họ trình bày thôi. Vừa vào cái thấy load khá nhanh, bấm qua lại mấy mục không bị đứng hay giật, dùng trên điện thoại cũng ổn. Nội dung giới thiệu nhìn gọn gàng, chia thành từng khối rõ ràng nên đọc không bị ngợp chữ, kiểu người mới vào cũng nắm được ý chính ngay. Mình để ý họ sắp menu khá dễ hiểu, không phải mò lâu mới biết nên bấm chỗ nào. Mấy tiêu đề và ô nội dung tách bạch nên kéo xuống vẫn biết mình đang ở phần nào nhờ bố cục dạng block rất rõ.
socolive TV hôm bữa mình thấy ai đó nhắc nên mở thử cho biết, kiểu vào ngó giao diện là chính chứ không có ngồi xem lâu. Vừa vào thấy trang nhìn sáng sủa, không bị nhồi nhét quá nhiều thứ một lúc nên lướt khá dễ. Mình để ý cái menu đặt chỗ dễ thấy, bấm qua lại giữa mấy phần không phải tìm vòng vòng, cảm giác mượt và nhanh. Mấy khối nội dung họ chia tách rõ ràng nên nhìn phát là biết cái nào thuộc mục nào, đỡ rối mắt hẳn. Nói chung hợp kiểu mở lên nghía vài phút cho vui, ai hay khó chịu vì web bừa bộn chắc sẽ thấy nhẹ đầu. Điểm…
GG88 mình thấy dạo này bị nhắc hoài nên cũng bấm vào coi thử cho biết. Không phải kiểu ngồi nghiên cứu gì đâu, chỉ lướt xem trang sắp xếp có dễ dùng không. Vào cái là thấy giao diện khá gọn, tông nhìn hiện đại mà không rối, nên người mới cũng đỡ bị “lạc”. Mình thích nhất là cách họ chia nội dung theo từng khối rõ ràng, kéo xuống một đoạn là nắm được đại khái đang có gì. Mấy mục chính để ngay tầm mắt, bấm qua lại nhanh, cảm giác thao tác mượt. Nói chung nhìn thân thiện kiểu tối giản, không nhồi nhét chữ quá nhiều, các danh mục được nhóm lại khoa học…
OK365 mình lướt thử vì thấy bạn bè nhắc, kiểu vào xem giao diện có dễ dùng không thôi. Ấn tượng đầu là trang nhìn khá thoáng, các khối nội dung tách bạch nên mắt không bị “ngợp”, kéo xuống cũng dễ định hướng. Mình để ý họ trình bày phần thông tin dạng bảng cột gọn gàng, đọc lướt là nắm được ý chính, không phải zoom hay kéo ngang nhiều. Menu thì đặt ngay chỗ dễ thấy nên chuyển qua lại nhanh, dùng trên điện thoại cũng không bị lệch bố cục hay bấm nhầm. Nói chung cảm giác họ làm kiểu ưu tiên người mới vào xem nhanh, nhìn cái là biết mình đang ở mục nào.…
rr888 mình vừa lướt thử vài phút vì thấy bạn bè nhắc nhiều, kiểu vào xem giao diện ra sao thôi. Ấn tượng đầu là trang nhìn khá thoáng, chữ không dồn dập nên đọc đỡ mệt, mấy mục chính tách khối rõ ràng nên kéo xuống vẫn không bị lạc. Mình cũng để ý phần giới thiệu về nguồn gốc pháp lý họ đặt khá dễ thấy, không phải bấm vòng vòng mới ra, nên cảm giác minh bạch hơn chút. Thao tác chuyển mục với cuộn trang cũng ổn, không bị khựng nhiều như vài site mình từng ghé. Nói chung mình chưa đăng ký hay gì, chỉ xem cấu trúc thôi, nhưng cách họ chia nội dung…